Socjalizacja, historycznie rzecz biorąc, jest zjawiskiem wcześniejszym od wychowania realizowanego w ra­mach działalności specjalnie dla tych celów powoła­nych instytucji, głównie szkoły. Od zarania dziejów człowieka przygotowanie do życia młodego pokolenia było warunkiem zapewnienia ciągłości biologicznej da­nego społeczeństwa (szczepu, plemienia itp.), warun­kiem zachowania przez nie własnej odrębności i włas­nego dorobku (kultura) oraz zabezpieczenia rodowych, szczepowych czy plemiennych interesów. W miarę rozwoju społecznego specjalizowały się co­raz bardziej oddziaływania socjalizacyjne i wycho­wawcze. W obrębie tych dwóch podstawowych nurtów wpływów dokonywał się proces kształtowania czło­wieka. W przytoczonej definicji socjalizacji J. Szczepańskie­go na uwagę zasługują takie wyrazy jak „wprowadza”, „uczy”, „czyni zdolną” (jednostkę). Są to określenia występujące również w pedagogice. Wskazuje to na ścisłe związki między obu formami oddziaływania. Są jednak także różnice: w socjalizacji więcej zawsze by­ło elementów zachowawczych, silniejsze były akcenty położone na przekaz dotychczasowego dorobku, oby­czajów, wzorów życia